01 December 2017

Romani SATORI i shkrimtarit Srđan Srdić në gjuhën shqipe - BOTIMET POETEKA

Romani "Satori" i Srđan Srdić u botua në vitin 2013.Personazhi i vetëm i Satorit i drejtohet vetes si Shoferi. Ai i largohet qytetit dhe përgjegjësive shoqërore. Përmes gjuhës së veçantë të personazheve të flakur në fundin e shoqërisë, përcillen ndjesitë e anknthit e horrorit të njeriut vetmitar që, i mbyllur në solipsizmëm, beson se mendimet, përvojat, dhimbjet dhe emocionet e tij janë të vetmet që ekzistojnë. Me një distancë ironike libri rrëfen banalitetin, ankthin dhe lirinë e njërëzve që provuan pasojat e krimeve të luftës. Aty shprehen edhe ndjenjat dhe çrregullimet posttraumatike të atyre që nuk u prekën në mënyrë të drejtpërdrejtë nga lufta.


Megjithëse përdor mjete dhe teknika të përbashkta me romanin e rrugës dhe me Bildungsroman-in, autori i referohet kësaj vepre si një anti-bildungsroman, ku protagonisti nuk shkoi askund dhe nuk mësoi asgjë. Romani Satori ndërthur edhe tekste nga Edukimi sentimental i Gustave Flaubert, nga Oblomovi i Ivan Goncharov, ku shfaqet mishërim i njeriut të tepërt dhe të paaftë për të ndërmarrë veprime të rëndësishëme. Të dallueshme në tekst janë edhe kolazhet narrative që autori përdor, duke iu referuar grupeve muzikore eksperimentale apo personazheve të serialeve vizatimore. Romani Satori është vlerësuar nga kritika për pasurim të teknikave narrative. Hapja e librit me thënie të post-strukturalistëve si Roland Barthes e Jean-François Lyotard si dhe grupit post-rock Mogwai, ndihmon leximin e romanit Satori.

 

 

Vlerësime kritike:

 

I mrekullueshëm romani i Srđan Srdić, përsa i përket ritmit të temave, ashtu edhe realizimit gjuhësor.


Vladimir Arsenić

 

Srđan Srdić e nderon sërsih kthimin e një poeteke të modifikuar moderniste në letërsi, e cila me të nuk është përthyer në mënyrën e thjeshtë.

 

Davor Beganović

 

...një zë i ri i çmuar për prozën bashkëkohore serbe dhe do të shtoja se Srdic është autori më i talentuar që u shfaq në skenë pas brezit të antologjisë "Pseci vek" së Sasa Ilić.

 

Goran Lazižić

 

 

Dy fjale mbi autorin:


Srđan Srdić (Kikinda, 1977) u diplomua në Fakultetin Filologjik të Beogradit, Departamenti i Letërsisë Botërore dhe i Teorisë Letrare. Në vitin 2010 ky autori fitoi të vetmen bursë letrare serbe ofruar nga Fondacioni "Borislav Pekić ". Romani i tij i parë "Vdekja e fushës" u botua në vitin 2010 dhe ishte në listën e ngushtë për çmimet më të rëndësishëm serbe dhe rajonale (Çmimit NIN, Meša Selimović  dhe Bora Stanković ). Libri i tij i dytë, një përmbledhje tregimesh të shkurtra, të cilësuara 'Espirando', u botua në vitin 2011 (për këtë vepër autori fitoi çmimet letrare "Biljana Jovanovic " dhe "Edo Budiša). Ky autor ka fituar çmimin letrar për veprën më të mirë në prozë nga revista e "Ulaznica" (2007) dhe Çmimin "Lazarević  Laza" për tregimin më të mirë të pabotuar në Serbi (2009). Proza e Srđan Srdić -it është përkthyer në gjuhën angleze, shqipe, sllovene, polake, rumune, ukrainase, maqedonase dhe hungareze.

23 November 2017

BOTIM I RI - Ardian-Christian Kyçyku - ATI - roman - BOTIMET POETEKA

Ardian-Christian Kyçyku

Ati – roman

Botimet Poeteka

Tiranë 2017

ISBN 978-9928-230-06-5

Çmimi 700 lekë


 

Një roman (edhe) për flijimet e prindërve

 

Vepra letrare më e fududme e shkrimtarit Ardian-Christian Kyçyku, publikuar pak ditë më parë nga "Botimet Poeteka, vjen si një himn kushtuar prindërve, flijimeve të tyre të pafundme dhe heshtjes së përkorë i që shoqëroi, përkushtimit që jo gjithmonë u shndërrua në mirenjohje dhe keqkuptimeve të shumta me shoqërinë dhe kohën në të cilën jetojmë.

Romani "Ati" rimerr nga një këndvështrim tjetër temën e gjak-/ hakmarrjes. Çdo marrëdhënie mes brezave ka brenda të paktën një etje për hakmarrje. Përtej çdo loje fjalësh, mund të flitet për një gjakdhënie që zgjon hakmarrjen dhe për një hakdhënie që, çuditërisht, ndjell, ose sjell gjakrrjedhje. Secili brez e ndjen veten të përligjur të hakmerret ndaj brezit paraardhës, gjoja në emër të brezit pasardhës, dhe kësisoj dëmton tre breza. Kjo edhe ngaqë ende jetojmë brenda një historie, ku të ashtuquajturat "ide shpëtimtare" helmojnë gati çdo lidhje gjaku, por edhe anasjelltas: kriteri biologjik i përzgjedhjes, sidomos në fushën e dhuntive, u ndryshon kahun ideve të mira.

Fjalia që të godet që në krye është kjo: "Ati ishte aq i pamëkat, sa nganjëherë të vinte ta vrisje". Duke u shprehur mbi këtë krijimtari, menjëherë pas botimit të veprës në nëntor 2017, autori shprehet se kjo fjali e ndalonte të bënte ndryshime në roman gjatë 14 vjetëve, që kur libri filloi të ngjizet e të shkruhej në kujtesën e autorit. "Librin kam vazhduar ta shkruaj qysh nga shkurti i 2003-shit, por vetëm në kokë. Mbeti një libër që shkruhej pa duar, në kujtesën time dhe në mosnjohjen e lexuesit", shton autori. Gjatë çdo 'ndërhyrjeje' në roman, autorit i vegohej bindja se sa pak ishte shkruar për flijimet dhe pamundësitë e prindërve dhe sa shumë për gabimet apo mangësitë e tyre. Kur gjykojmë paraardhësit, asnjëherë nuk mbajmë parasysh kushtet shpirtërore, por vetëm ato historike.

E folmja e personazheve në roman është qëllimisht 'e shkartisur', me përngjitje disi shqetësuese nga të dy dielektet dhe nga të gjitha të folmet, edhe si shprehi e përçarjes së pashpallur që sundon shoqërinë e sotme, e një shqipeje përherë në kapërcyell, por edhe si pasqyrë e paragjykimeve të vetë lexuesit.

Shumica e ngjarjeve dhe hollësive rrjedhin nga kjo histori, ku diktatura e një ideologjie mori trajtat e një diktature mbi vetë fatin njerëzor dhe e fatit mbi vetë njeriun. Kur ideologjitë çojnë vetëm në utopi, - duke u shndërruar rëndom në masakra të shumëfishta, - aq sa njeriu të kënaqet me sa më pak dhe të mos ngopet me asgjë, dhe kur për pjesën tjetër të jetës shkruhet një letërsi mashtruese. "Ati", rrëfen autori, më ndihmoi të shoh gjëra që dihen e nuk shkruhen dhe anasjelltas. Se shpesh aty ku jeta duket e padurueshme, dendësia e përjetimeve, e pyetjeve pa përgjigje, është një lloj mrekullie.

"Është shkruar shumë pak edhe për: vetëmohimin e babait, heshtjen e papërkthyeshme të nënës, vetminë e secilit prind më vete dhe sëbashku, për mënyrat si shpërblehen vuajtjet e tyre gjer edhe kur çdo shpërblim duket si vuajtje e shtuar", thekson në shënimet e veta përcjellëse rreth librit shkrimtari Ardian-Christian Kyçyku.

 

 

 

18 November 2017

BOTOHET POETEKA 46 - No. 4 / 2017

POETEKA 46 (No. 4 / 2017) - viti i dymbëdhjetë i botimit

Në librari dhe te pajtimtarët e revistës POETEKA – EUROZINE PARTNER...

Në 200 faqe krijimtari, Revista POETEKA bëhen bashkë 31 autorë e përkthyes: ese, tregime dhe poezi bashkëkohore shqiptare, përkthime të autorëve europianë e nga Amerika latine, kritikë letrare, letërsi nga Ballkani, recencione, 4 studime në albanologj si dhe - në rubrikën kujtesë - in memoriam - artikuj, dokumente dhe faksimile në 115 vjetorin e lindjes të dramaturgut, përkthyesit dhe publicistit Ethem Haxhiademin (Elbasan, 8 mars 1902 - Burgu i Burrelit, 17 mars 1965).

 

Rubrikat dhe përmbajtja

 

Status

Fq. 4 Ardian Kyçyku  - Mërgim i krahasuar

 

Letërsi bashkëkohore shqiptare 

Fq.14 Ben Andoni  - Tregim

Fq.20 Eneida Mjeshtri  - 4 tregime

Fq.34 Sazan Goliku  - Tregim

Fq.37 Bledar Kurti  - Tregim

Fq.42 Belfjore Qose  - 6 poezi

 

Letërsi europiane

Fq.52 Adam Zagajewski  - 4 poezi

Përktheu Pandeli Çina

 

Letërsi nga Ballkani

Fq.58 Vladimir Vojinović  - 3 tregime

Përktheu Dimitrov Popović

Fq.75 Nazim Hikmet  - Poezitë e orës 21-22

Shqipëroi Alban Tartari

 

Ese

Fq.102 Jorge Luis Borges  - Varianti i parafundit i realitetit

Përktheu Suadela Balliu

 

Recensione letrare

Fq.108 Luan Starova  - Shpëtimi i njerëzores

Fq.116 Shpëtim Selmani  - Kalda dhe mëkati i madh i ngjizjes

 

Studime letrare - Albanologji

Fq.120 Silvana Leka  - Rasti Martin Camaj romani "Dranja" përballë detit

Fq.126 Dorian Koçi  - "Muza" e rezistencës antikomuniste

Fq.134 Arian Leka -  Analogji dhe homologji në motivet e epikës popullore shqiptare

Fq.145 Blerina Shalari  -  Mitet në muzikën shqiptare

 

In memoriam-Ethem Haxhiademi-115vjetori i lindjes

Fq.154 - 173 Robert Elsie - Jani Lili - Valgjel Koça - Namik Resuli - Kudret Kokoshi - Sterjo Spasse - Vedat Kokona - Muhamet Bala - Elvira Tarro - Jup Kastrati

 

Dikumente - Faksimile

Fq. 174 Gazeta dhe revista letrare te viteve '30-'40 me tekste kushtuar Ethem Haxhiademit

 

Bibiografi

Fq.190 Poeteka – 2017

Revista Poeteka - pjesë e rrjetit të revistave kulturore europiane EUROZINE
Ky numër i revistës u botua me mbështetjen e Ministrisë së Kulturës.

15 November 2017

Takim me lexuesit e rinj - BOTIMET POETEKA - "Vatra e Dijes" - TAKOHEMI PËR NJË LIBËR

Nesër së bashku rreth "Vartës së Dijes": Takohemi me lexuesit e rinj për një libër dhe për shumë libra dhe për shumë e shumë autorë që vijnë së shpejti në shqip nga BOTIMET POETEKA 
Shkolla 9-vjeçare "Vatra e Dijes"- 16 Nëntor 2017, Ora 10.30.

Silvana Leka - përkthyese / Arian Leka - autor

Flasim për krijimtarinë dhe përkthimin:

•  Alle Da" - "Të gjithë këtu", botim i ilustruar gjermanisht shqip; përktheu Eljana Mankollari 

•  Novela botërore - vëllimi 1 (Rudyard Kipling, Mark Twain, Leo Tolstoi, Jack London, Alphonse Daudet, Gustaf Flaubert) - përktheu Arian Leka 

•  Novela botërore - vëllimi 2 ( Miguel de Cervantes, Charles Dickens, Anton Chekhov, Rudyard Kipling, Selma Lagerlof dhe Frederik Mistral) përktheu Silvana Leka

•  "Sot lejohet fluturimi", vjersha për fëmijë nga Arian Leka

11 November 2017

Amélie Nothomb - Prej forcës madhore - LIBER I RI - BOTIMET POETEKA

Me romanin Prej forcës madhore (Le fait du prince) Amélie Nothomb u shpall fituese e çmimit Jean Giono - një çmim ky mjaft i rëndësishëm në letërsisë franceze. Ajo është gjithashtu fituese e mjaft çmimeve të rëndësishëm letrarë dhe autore e dhjetëra romaneve dhe përmbledhjeve të suksesshme me tregime. Mes tyre përmenden Hygiène de l'assassin, 1992; Péplum, 1996; Cosmétique de l'ennemi, 2001; Robert des noms propres, 2002; Le Fait du prince, 2008; Tuer le père, 2011; Le Crime du comte Neville, 2015; Frappe-toi le coeur, 2017; etj. Romanet e saj janë shitur në mbarë botën me mbi 18 milionë kopje.

Nëse një mik vdes papritur në shtëpinë tuaj, policia nuk duhet lajmëruar kurrë dhe në asnjë mënyrë. Kjo ishte fjalia që dikush, gjatë një bisede në shtëpinë e miqve të përbashkët, i rrëfen protagonistit të romanit, Baptiste Bordave, si një lloj anekdote dhe këshille paksa të frikshme. Më mirë thërrisni një taksi për ta çuar mikun urgjent në spital, me pretekstin se nuk ndihet mirë.

Konstatimi i vdekjes le të bëhet në shërbimin e urgjencës, dhe kështu, me dëshmitarin përkrah, do të vërtetohet se personi vdiq gjatë rrugës për në spital dhe se vrasësi nuk

jeni ju. Në këtë mënyrë do t'ju lënë të qetë dhe nuk do të keni kurrë punë me policinë. Ditën tjetër një i huaj vjen në shtëpinë e tij dhe papritur, teksa është duke folur në telefon, i huaji vdes.

Baptiste nuk kërkon asnjë ndihmë, merr Jaguarin e njeriut që sapo dha shpirt, gjen vilën e tij luksoze dhe merr identitetin dhe jetën e të ndjerit. Ai bie në dashuri me gruan e bukur të të vdekurit, e cila jeton në dehje nga rezervat e shampanjës që ndodhen në vilë. Kureshtja më e madhe e Baptiste është që të zbulojë se kujt iu bë thirrja e fundit telefonike nga shtëpia e tij? Kishte të dashur ai që vdiq? Apo dikush e donte Baptisten të vdekur?

Amélie Nothomb (Belgjikë, 1966) është vajza e një diplomati belg dhe pjesë e njërës prej familjeve më të shquara belge. Ajo e kaloi fëmijërinë e saj në Japoni, më pas u zhvendos në Kinë për arsye diplomatike. Për herë të parë erdhi në Europë në moshën 17 vjeçare dhe u vendos në Bruksel, së bashku me familjen. Atje u diplomua në filologjinë klasike në Universitetin e Brukselit, por e pati të vështirë të integrohej. Pas diplomimit, vendosi të kthehet sërish në Tokio për të thelluar njohuritë e gjuhës japoneze "Të largohesha nga Japonia, për mua ishte si të më shkulnin nga vendi më i dashur" shkruan ajo në një nga autobiografitë e saj. Më pas u zhvendos në Kinë, në New York, ku Amélie ndoqi shkollën e mesme franceze dhe ushtroi pasionin e saj për vallëzimin klasik. Largimi nga New York përkon me fundin e fëmijërisë së saj dhe fillimin e periudhës së vështirë adoleshente.


Libri u përkthye nga orogjinali frëngjisht nga Amantia Kapo. Redaktimi letrar dhe kujdesi në botim Silvana Leka. Përkthimi i  kësaj vepre u mbështet nga Minisreia e Kulturës, si pjesë e Fondit për Përkthimin Letrar.

08 November 2017

“Alle Da”: Që fëmijët të përfshihen si qytetarë europianë

"Alle Da": Që fëmijët të përfshihen si qytetarë europianë

Gazeta Mapo

Botimeve Poeteka për fëmijë dhe të rinj iu shtohet edhe një libër i ri. Titulli i këtij libri është Alle Da! – Të gjithë së bashku! – dhe është vlerësuar nga lexuesit dhe nga kritika si një nga prurjet më të suksesshme të letërsisë gjermane të këtij zhanri botuar gjatë viteve të fundit. Ky botim vjen në një format të veçantë të letërsisë për fëmijë dhe të rinj, pasi të dyja tekstet, origjinali dhe përkthimi ofrohen përballë, në gjermanisht dhe në shqip

Botimeve Poeteka për fëmijë dhe të rinj iu shtohet edhe një libër i ri. Titulli i këtij libri është Alle Da! – Të gjithë së bashku! – dhe është vlerësuar nga lexuesit dhe nga kritika si një nga prurjet më të suksesshme të letërsisë gjermane të këtij zhanri botuar gjatë viteve të fundit. Ky botim vjen në një format të veçantë të letërsisë për fëmijë dhe të rinj, pasi të dyja tekstet, origjinali dhe përkthimi ofrohen përballë, në gjermanisht dhe në shqip, gjë që ia rrit vlerën librit, zgjeron mundësitë e përdorimit jo vetëm për kënaqësi lexime, por ai u drejtohet gjithashtu edhe atyre që dëshirojnë të mësojnë apo të zgjerojnë njohjen ndaj gjermanishtes.Përveç këtyre, vlerë tjetër e librit është edhe një sfidë përkthimore, pasi gjithkush mund të sprovohet ta përkthejë tekstin edhe vetë tekstin, duke e vështruar si një version i hapur dhe ushtrimi ndaj një lloji specifik të përkthimeve. Kjo për faktin se librat e kësaj kategorie për fëmijë dhe të rinj përdorin një gjuhë të veçantë komunikimi dhe mjetesh shprehëse. Libri me ilustrime Alle Da! – Të gjithë së bashku! është një vepër e rëndësishëm e komunikimit dhe edukimit të sotëm me fëmijët dhe të rinjtë, ku kjo kategori moshore nuk mbahet larg ndodhive dhe çështjeve ku përfshihet "shoqëria e të rriturve". Përmes librave ngulmohet që edhe fëmijët të marrin pjesë si qytetarë europianë. Tema është frymëzuese. Ajo mbështetet në ngjarjet aktuale të valës së emigrimit masiv që ka përfshirë Europën sot, duke bërë, si rrallë më parë, edhe fëmijët në përjetimin, vlerat dhe pasojat e kësaj ngjarjeje.

Libri është tërheqës dhe gjithëpërfshirës në lexim. Ai vërtet u drejtohet fëmijëve dhe adoleshentëve të moshave shkollore dhe është konceptuar për t'u lexuar edhe në klasa, me grupe, por ai është një ftesë për t'u lexuar bashkë me prindërit, në shtëpi, pasi jep kënaqësi në lexim dhe këshilla të shkëlqyera rreth temës së mirëkuptimit, bashkëjetesës dhe tolerancës. Përveç kësaj, libri jep informacion mbi gjeografinë e vendeve, mbi historinë e shteteve, të cilat vijnë jo si leksion, por përmes rrëfimit të personazheve.

Përmes ndodhive të disa fëmijëve të ardhur nga skaje të ndryshme të botës ky libër na ndihmon të kuptojmë çfarë kanë të përbashkët mes tyre njerëzit dhe çfarë i bën ata të ndryshëm, si lindin dhe çfarë i mban gjallë paragjykimet, çfarë na e bën të vështirë integrimin në jetët e njëri-tjetrit, sidomos kur vijmë nga kultura të ndryshme!

Libri të mban të mbërthyer deri në fund të historisë dhe shkruar me gjuhë të thjeshtë e me humor. Komunikimi ndihmohet nga ilustrimet plot fantazi. Por të gjitha së bashku, gjuha e tekstit dhe ilustrimet, të ushqejnë me mendime dhe informacion të këndshëm falë tekstit të Anja Tuckermann dhe ilustrimeve të Tine Schulz.

Libri u përkthye në shqip nga Eljana Mankollari

Redaktimi dhe kujdesi në botim u krye nga Silvana Leka, si pjesë e "Botimeve Poeteka", 2017.

Për librin

Ne të gjithë vijnë nga diku tjetër. Në qoftë se kthehemi pas në kohë dhe në histori mësojmë se kemi ardhur nga larg. Samira erdhi me një anije që u nis nga Afrika dhe një kamion. Amadit i mungojnë shokët e futbollit që kishte në Irak, por për shkak të luftës, ai duhej të largohej nga vendi i tij. Tani ai shënon gola me miqtë e rinj në Düsseldorf. Dilara ka lindur në Berlin, por flet rrjedhshëm turqisht dhe pëlqen të festojë "festivalin e sheqerit". Familja e saj erdhi vite më parë nga Anadolli, sepse në Gjermani kishte më shumë mundësi për t'u gjetur punë. Tani ne jetojmë të gjithë së bashku, në të njëjtin vend. Kjo mund të jetë emocionuese, por nganjëherë kjo është edhe e vështirë. Sidoqoftë, jeta bëhet më e gjallë kur njerëzit nga të katër anët e botës dhe të gjitha sferat e jetës bashkohen.


https://www.mapo.al/2017/11/alle-da-qe-femijet-te-perfshihen-si-qytetare-europiane/1


“Alle da!”, të gjithë së bashku, një histori emigrimi

"Alle da!" - "Të gjithë së bashku" - Një histori emigrimi... 

"Alle da!", të gjithë së bashku, një histori emigrimi 

- Gazeta Shqiptare Online | 

Autor i tekstit Anja Tuckermann; 
Ilustroi  Tine Schulz. 
Përktheu në shqip Eljana Mankollari.
Redaktimi dhe kujdesi në botim Silvana Leka
Botimet "Poeteka", 2017
 

Gjerdanit të Botimeve "Poeteka" për fëmijë dhe të rinj i shtohet edhe një libër i ri. Titulli i këtij libri është "Alle da! – Të gjithë së bashku! – dhe është vlerësuar nga lexuesit dhe nga kritika si një nga prurjet më të suksesshme të letërsisë gjermane të këtij zhanri, botuar gjatë viteve të fundit. Ky botim vjen në një format të veçantë të letërsisë për fëmijë dhe të rinj, pasi të dy tekstet, origjinali dhe përkthimi ofrohen përballë, në gjermanisht dhe në shqip, gjë që ia rrit vlerën librit, zgjeron mundësitë e përdorimit jo vetëm për kënaqësi lexime, por ai u drejtohet gjithashtu edhe atyre që dëshirojnë të mësojnë apo të zgjerojnë njohjen ndaj gjermanishtes. Përveç këtyre, vlerë tjetër e librit është edhe një sfidë përkthimore, pasi gjithkush mund të sprovohet ta përkthejë tekstin edhe vetë tekstin, duke e vështruar si një version i hapur dhe ushtrimi ndaj një lloji specifik të përkthimeve. Kjo për faktin se librat e kësaj kategorie për fëmijë dhe të rinj përdorin një gjuhë të veçantë komunikimi dhe mjetesh shprehëse. Libri me ilustrime "Alle da!" – "Të gjithë së bashku" është një vepër e rëndësishëm e komunikimit dhe edukimit të sotëm me fëmijët dhe të rinjtë, ku kjo kategori moshe nuk mbahet larg ndodhive dhe çështjeve ku përfshihet "shoqëria e të rriturve". Përmes librave ngulmohet që edhe fëmijët të marrin pjesë si qytetarë europianë. Tema është frymëzuese. Ajo mbështetet në ngjarjet aktuale të valës së emigrimit masiv që ka përfshirë Europën sot, duke bërë, si rrallë më parë, edhe fëmijët në përjetimin, vlerat dhe pasojat e kësaj ngjarjeje. Libri është tërheqës dhe gjithëpërfshirës në lexim. Ai vërtet u drejtohet fëmijëve dhe adoleshentëve të moshave shkollore dhe është konceptuar për t'u lexuar edhe në klasa, me grupe, por ai është një ftesë për t'u lexuar bashkë me prindërit, në shtëpi, pasi jep kënaqësi në lexim dhe këshilla të shkëlqyera rreth temës së mirëkuptimit, bashkëjetesës dhe tolerancës. Përveç kësaj, libri jap informacion mbi gjeografinë e vendeve, mbi historinë e shteteve, të cilat vijnë jo si leksion, por përmes rrëfimit të personazheve. Përmes ndodhive të disa fëmijëve të ardhur nga skaje të ndryshme të botës, ky libër na ndihmon të kuptojmë çfarë kanë të përbashkët mes tyre njerëzit dhe çfarë i bën ata të ndryshëm, si lindin dhe çfarë i mban gjallë paragjykimet, çfarë na e bën të vështirë integrimin në jetët e njëri tjetrit, sidomos ku vijmë nga kultura të ndryshme! Libri të mban të mbërthyer deri në fund të historisë dhe shkruar me gjuhë të thjeshtë e me humor. Komunikimi ndihmohet nga ilustrimet plot fantazi. Por të gjitha së bashku, gjuha e tekstit dhe ilustrimet, të ushqejnë me mendime dhe informacion të këndshëm falë tekstit të Anja Tuckermann dhe ilustrimeve të Tine Schulz. Libri u përkthye në shqip nga Eljana Mankollari. Redaktimi che kujdesi në botim u krye nga Silvana Leka, si pjesë e Botimet "Poeteka", 2017

PËRMBAJTJA NË PAK RADHË

Ne të gjithë vijmë nga diku tjetër. Në qoftë se kthehemi pas në kohë dhe në histori, mësojmë se kemi ardhur nga larg. Samira erdhi me një anije që u nis nga Afrika dhe një kamion. Amadit i mungojnë shokët e futbollit që kishte në Irak, por për shkak të luftës, ai duhej të largohej nga vendi i tij. Tani ai shënon gola me miqtë e rinj në Düsseldorf. Dilara ka lindur në Berlin, por flet rrjedhshëm turqisht dhe pëlqen të festojë "festivalin e sheqerit". Familja e saj erdhi vite më parë nga Anadolli, sepse në Gjermani kishte më shumë mundësi për të gjetur punë. Tani ne jetojmë të gjithë së bashku, në të njëjtin vend. Kjo mund të jetë emocionuese, por nganjëherë kjo është edhe e vështirë. Sidoqoftë, jeta bëhet më e gjallë kur njerëzit nga të katërta anët e botës dhe të gjitha sferat e jetës bashkohen. Të gjithë së bashku, pra! Alle da!



28 October 2017

Të gjithë së bashku! Alle da! - një libër - shqip gjermanisht për fëmijë che të rinj - nga BOTIMET POETEKA -

Ne të gjithë vijnë nga diku tjetër. Në qoftë se kthehemi pas në kohë dhe në histori mësojmë se kemi ardhur nga larg. Samira erdhi me një anije që u nis nga Afrika dhe një kamion. Amadit i mungojnë shokët e futbollit që kishte në Irak, por për shkak të luftës, ai duhej të largohej nga vendi i tij. Tani ai shënon gola me miqtë e rinj në Düsseldorf.

Dilara ka lindur në Berlin, por flet rrjedhshëm turqisht dhe pëlqen të festojë "festivalin e sheqerit". Familja e saj erdhi vite më parë nga Anadolli, sepse në Gjermani kishte më shumë mundësi për t'u gjetur punë.

Tani ne jetojmë të gjithë së bashku, në të njëjtin vend. Kjo mund të jetë emocionuese, por nganjëherë kjo është edhe e vështirë.

Sidoqoftë, jeta bëhet më e gjallë kur njerëzit nga të katër anët e botës dhe të gjitha sferat e jetës bashkohen.

Të gjithë së bashku! Alle da!  -

____________________________________________________________


Alle da!  - Të gjithë së bashku! Jeta jonë shumëngjyrëshe.


Një libër nga Anja Tuckermann. Ilustrimet nga Tine Schulz.


Përktheu Eljana Mankollari.


Redaktimi dhe kujdesi në botim Silvana Leka


Një libër gjermanisht - shqip për bibliotekën e të fëmijëve dhe të rinjve.


"Botimet Poeteka", 2017 

17 October 2017

- READING BALKANS - APLIKO TANI - APPLY NOW

a Good News - READING BALKANS - 

APLIKO TANI - APPLY NOW - shkrimtarë dhe përkthyes 

Poeteka është e lumtur të mirëpresë në Tiranë edhe gjatë vitit 2108 shkrimtarë dhe perkthyes nga Europa dhe nga rajoni ynë.

The TRADUKI-supported Writers-in-Residence Programs in Belgrade, Novo Mesto, Prishtina, Sarajevo, Skopje, Split, and Tirana have developed a joint program called "Reading Balkans", for which they received the support of the Creative Europe Program of the European Union. 

They invite interested writers (prose, poetry, drama, and essays) from Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Kosovo, Croatia, Macedonia, Montenegro, Romania, Serbia, and Slovenia to apply for four-week stays in one of the seven cities. Available are 21 fellowships in the period from March 1 and July 31, 2018. 

Deadline for applications is October 25, 2017.

Candidates are to apply via this application form: https://goo.gl/ee5kva

They should attach a short biography, list of published work, a recommendation letter, and a synopsis of the project.

http://german.traduki.eu

04 October 2017

Vladimir Vojinović - në Tiranë

Nga Arian Leka

 

Një ëndërrimtar zgjedh ecjen në vend të fluturimit

  

Tregimet nga Montanari të shkrimtarit Vladimir Vojinović, botuar në  Shkodër nga "Fiorentia", 2016, mbahen të lidhur mes tyre përmes aspekteve çehoviane mbi jetën dhe përgojimet e njeriut futur në këllëfin ballkanik, duke shfaqur sakaq larminë dhe vogëlsitë provinciale, jetën e shtirur, që fshihet pas shenjtërisë false, pikërisht siç është në tregimin "Ikona". Pra asgjë më pak se pamjet e asaj amze më madhe, që gëlon në jetën plot luftë, urrejtje dhe dashuri të ballkanasve.

Ky format jete vjen si përzierje e formave të një qytetërimi të ri. Ishte më i ftohtë se Lufta e Ftohtë që kaloi duke lë vraga, më e ashpër se luftërat ndëretnike, që i ndau njerëzit që deri asokohe nuk kishin patur kufinj mes tyre, që nuk kishin patur himne të ndryshëm, që nuk kishim njohur flamuj me simbole të tjerë, që kishin besuar se kishin të njëjtën gjuhë, që kishin krijuar të njëjtë kulturë të përbashkët, të njëjtin ekip përfaqësues dhe të njëjtën pasaportë.

Skizma politike, sociale, fetare e gjuhësore ishte futur midis tyre si një gërshërë jo për t'i bërë njerëz të tjerë, as njervz më të mirë, por për t'i ndarë në humbës dhe fitues, në të varfër dhe në të pasur. Këto shprehen qartë dhe haptazi në Tregimet nga Montanari.

Kjo "botë e re" u shfaq befas dhe i zuri të papërgatitur të gjithë personazhet që lexojmë në "Tregime nga Montanarit". Secili prej atyre që ndeshim ato proza ngriu aty ku u gjend.

Dikush ngriu në burg, dikush u shtang në rrugë, dikush tjetër ngeci në një festë. Dikush nga personazhet ngriu duke bërë kryqin, teksa mendoi një blasfemi, dikush duke bërë betim të rremë.

Dikush mes fletëve te librit nuk doli më dot nga ëndrrat që iu kthyen në makth, një tjetër ngeci në një post a në një vend ku nuk do të kishte dashur të ndodhej, duke përfytyruar karrierë në bankë e dikush, edhe pse dëgjoi haré dasme, kishte tinguj funebër në shpirt. Një tjetër mbeti në një zyrë e dikush u shtang, duke menduar se çfarë do të ishte më mirë: – të bënte shkencë apo tregti (!?).

Vendimet ishin marrë.

Të gjithë ata kanë ngecur brenda këtij qytetërimi. Nuk lëvizin dot më prej tij edhe pse e kuptojnë se ai qytetërim ruan ndaj tyre vetëm dy ndjenja: shpresa të kota dhe mëshirë. Kjo është pakashumë galeria e personazheve të Vladimir Vojinović-it.

Në këto tregime është një përzierje e jetesës në kushtet e shpresës së humbur, një mënyrë të jetuarit të dyfishtë, siç ndodh në shtetet ballkanikë multiklturorë dhe multietnikë, ku gjithçka sillet mes besimit pagan, ndërthurur me interesin ndaj zotërve të rinj politikë.

Është kjo që i bën të dallueshëm edhe nga larg këta personazhe levantinë të Vojinović-it, që u shmangen detyrimeve dhe që nxitojnë t'i largohen jetës që bëjnë, pa ngulmuar ta ndryshojnë atë.

Por ndërkaq kjo galeri përfaqësohet nga njerëz të thjeshtë, të zhveshur nga pushteti dhe përgjegjësitë e tyre, janë thjesht njerëz në punë dhe në hall të vet, që  detyrohen të bëjnë luftë për fitore të vogla. Kështu i ndeshim edhe në tregimin "Demantet".

Ngjajnë si mbetje të jetës, si njerëz që idealizojnë madje edhe burgun, që krijojnë idhujtari ndaj proletarëve të qelive dhe filozofëve të "universiteteve të jetës" dhe që ngatërrojnë mjaltin me mutin, suksesin me dështimin, ikjen me qëndresën, siç ndodh në tregimin "Ikja" apo në prozën "Tregimi i Vitit të Ri". Gjendet te këta njerëz diçka nga afmosfera e filmit Birdman of Alcatraz, me Burt Lancaster dhe John Frankenheimer, ku të burgosurit e vërtetë dhe të burgosurit në atë formë të ngurtë jete çfarë nuk sajojnë për te thyer monotoninë. Disa prej tyre madje, njëlloj si birdman kërkon të shkruajë një libër dhe ëndërron ta quajnë gjeni. Ato personazhe janë të dënuar të kalojnë nga një formë burgu i sigurisë së lartë, në formën e burgut të jetës që nuk ofron siguri.

Ky lloj sjelljeje i bën ata të duken edhe komik, teksa e fshehin dramën e vet.

Por në thelb të krijohet përshtypja se prozat e këtij libri kanë vetëm një personazh- nomadik. Ai është arketipi që shtegton duke kërcyer nga tregimi në tregim, duke na shfaqur gjendje të shumta të të njëjtit portret.

Herë është i humburi, herë është plot shpresa, herë është një tuhaf, një gjynahqar dhe një ëndërrues që në vend të lakmojë fluturimin, zgjedh ecjen brenda së ardhmes së karrierave të mbyllura.

Njollat e jetës së dikurshme, krimet dhe fajet e pandëshkuara, jeta dhe varri, gota e zbrazur me shokë dhe fishekzjarrët e festave boshe në familje dhe në qytet. Është rekuizita shoqëruese e asaj që të mbetet në mendje kur prozave të mësipërme u shton edhe leximin e tregimit  "Ëndrra" apo të tregimit "Refleksion".

Megjithse autori përdor disa herë edhe gjuhën alegorike, madje edhe stilin relatues-eseistik, atmosfera dhe ndikimi i fakteve reale të një jete të zbrazur, por njëkohësisht të vrazhdë e të kotë, ndihet.

Personazheve u duhet të kalojnë përmes ndryshimeve që nuk i kishin çuar as nëpër mend, i duhet të jetojnë ndryshimin e sistemeve. Dhe sistemi, siç besonte Niklas Luhmann, pulson pak a shumë duke krijuar vazhdimisht tepricë dhe përzgjedhje. Është e qartë. Personazhe të tillë janë gjithmonë përzgjedhje dhe jo tepricë.

Njerëz të tepërt, që nuk i hyjnë askujt në punë, veç letërsisë.

Këtyre personazheve u duhet të bejnë restart, të riformatohen. Për të mbijetuar u duhet të deformojnë karakteret. U duhet të marrin vendime të padrejta, të bëjnë zgjidhje të gabuara.

Jo për t'ia dalë jetës, por që të vazhdojnë tranzicionin.

Ky tipar i të qenit tranzit, përveç aspekteve të njeriut në këllëfin ballkanik, është një tjetër fill-bashkues për tregimet e librit "Tregimet nga Montanari" të shkrimtarit malazez Vladimir Vojinivić. Ky fill i bashkon subjektet dhe personazhet e prozave të sipërcituara me tregimet "Tranzicioni", "Hotel Grand" dhe "Montanaro jazz".


http://www.mapo.al/2017/09/nje-enderrimtar-qe-zgjedh-ecjen-ne-vend-te-fluturimit/1

 

25 September 2017

Gašper Malej - një përkthyes dhe poet në Rezidencën letrare "POETEKA Tirana in Between"

Gjatë muajit shtator, mik në Rezidencën letrare POETEKA Tirana in Between është jetë përkthyesi dhe poeti slloven  Gašper Malej. Kjo rezidencë, që fton shkrimtarë dhe përkthyes letrarë nga rajoni dhe Europa, organizohet prej pesë vjetësh nga Poeteka me mbështetjen e rrjetit europian për letërsinë dhe librat TRADUKI, Ministrisë së Kulturës, Ambasadave të Gjermanisë, Austrisë dhe partnerëve të tjerë vendas. Gašper Malej lindi në vitin 1975, në Koper, Slloveni, qytet ku dhe jeton e punon. Në vitet 2004 dhe 2009 ai botoi dy librat e parë në gjuhën sllovene: Otok, slutnje, poljub (Ishull, paralajmërime, një puthje) u propozua për çmimin "librit të parë më të mirë në Slloveni". Pas tij erdhi libri Rezi v zlatem, nëërkohë që gjatë vitit 2017 ai ka bërë gati për botim edhe librin e tij të tretë me titull Pod to celino (Nën këtë kontinent).

Poezia e Gašper Malej u përkthye që herët dhe me përhapje të gjerë, në njëzet gjuhë të huaja, duke u përfshirë në disa prej antologjive të botuara në Slloveni dhe jashtë saj. Falë kësaj njohjeje ai u ftua të merrte pjesë në shumë festivale letrare në Europë dhe në botë, mes të tjerësh në festivalin e Poezisë në Pekin, në Nikaragua apo në Kolumbi. Ai është ftuar të bashkëpunojë gjithashtu edhe në atelie të shumta për poetë dhe përkthyes letrarë, ku ushtrohen teknikat e shkrimit krijues dhe të përkthimit letrar.

Për krijimtarinë e tij Gašper Malej është vlerësuar shpesh me çmime. Në vitin 2008 ai u nderua me Grantin e Ministrisë së Kulturës së Sllovenisë "për autorë të shkëlqyeshëm të letërsisë", çmim ky që në vitin 2016 vijoi me Grantin e Agjencisë Sllovene të Librit (JAK) "për autorë të shkëlqyeshëm të letërsisë". Po ashtu edhe në vitet 2007, 2010 dhe 2015 ai u nderua me çmime e grante pune nga Organizata Sllovene e Përkthyesve Letrarë. Për meritat e punës së tij si përkthyes, në vitin 2011 Gašper Malej u nderua me çmimin prestigjioz "Zogu i Artë" për përkthimin e romanit P. P. Pasolini-t "Petrolio". Në vitin 2016 atij iu dha edhe një çmim i veçantë kombëtar për përkthim, akorduar nga Ministria Italiane e Kulturës dhe Turizmit.

Përveç çmimeve dhe nderimeve letrare, në vitet 2013 dhe 2016 Gašper Malej fitoi bursën për qëndrim njëmujor në Ventspils (Letoni) si autor në Rezidencën për Shkrimtarë dhe Përkthyes. Në qershor të vitit 2015 ai ishte i fuar në Rezidencën e Shkrimtarëve në Vjenë, mbështetur nga Ministria Sllovene e Kulturës dhe  në dhjetor të vitit 2016 ai fitoi të drejtën për të qëndruar në rezidencë pranë Qendrës Baltike për Shkrimtarë dhe Përkthyes (Visby, Suedi).

Pas krijimtarisë, veprimtaria kryesore e Gašper Malej është përkthimi i fiction dhe non-fiction bashkëkohor italian, ku përfshihet poezia, narrative, drama, esetë etj.

Bibliografia e përkthimeve të tij nga gjuha italiane në atë sllovene është mjaft e pasur dhe përfshin rreth 30 libra të zhanreve të ndryshme. Krahas këtyre janë edhe mbi 150 përkthime të shkrimtarëve sllovenë, të cilët janë botuar në revista letrare, në gazeta si dhe janë lexuar në Radion Kombëtare. Ai ka përkthyer edhe pjesë për teatër.

Gašper Malej është gjithashtu një nga anëtarët-themelues dhe, prej vitit 2009, është edhe kryetar e redaktor ekzekutiv i KUD AAC Zrakogled - një shoqatë kulturore jofitimprurëse me qendër në Koper, e cila që nga viti 2011 boton serinë "Helia", kushtuar përkthimit të librave fiction të autorëve bashkëkohorë të Mesdheut, të tillë si D. Drndić, N. Milani, F. Ebejer, Z. Zateli, JJ Millas, J. Nikolaidis, D. Velikiq, N. Fabrio. Ndër autorët italianë të përkthyer prej Gašper Malej përmenden Dino Campana, Cesare Pavese, P.P.Pasolini, Paolo Ruffilli, F. T. Marinetti, Dario Fo, Antonio Tabucchi etj.

19 September 2017

Së shpejti në librari - Përkthyes Shqiptarë – Shkrimtarë Europianë - Shtator 30 September – International Day of Translation – Dita e Përkthimit

Përmbajtja (No. 45: 2017)

 

Shtator 30 September – International Day of Translation – Dita e Përkthimit

 

Status

f. 4 Ardian Kyçyku - Presspektiva dhe ese të tjera


Kronikë

f. 26 Arian Leka  - Përkthim dhe letërsi e panjohur nga Shqipëria drejt Beogradit

"Strategji" letrare: lexuesi i huaj VS lexuesit vendas

Motivi i thuprës: e pamjaftueshme përqeshja - edhe fshikullimi

Letërsia e Ballkanit mes Lindjes dhe Perëndimit

 

Qoshku i Përkthyesit - International Translation Day

 

Përkthyes Shqiptarë –  Shkrimtarë Europianë: 

European Writers – Albanian Translators

 

f. 28 Olga Tokarczuk Bilanc Gjuetie - fragmente romani

Përktheu Astrit Beqiraj

f. 51 Elfriede Jelinek Tregim

Përktheu Admira Poçi

f. 57 Jasna Šamic Poezi

Përktheu Silvana Leka

f. 67 Rodge Glass Tregime

Përktheu Suadela Balliu

f. 85 J:K:Ihalainen Poezi

Përktheu Silvana Berki

f. 101 Lucia Copertino Poezi

Përktheu Gentiana Minga

f. 107 Jasna Dimitrijević Poezi

Përktheu Qerim Ondozi

 

Intervista

f. 116 Claudio Magris  - Përkthimi është rikrijim / Përkthyesit janë bashkautorë

Bashkëbisedoi Beti Njuma

Studime - Albanologji - Ballkanologji

f. 134 Rigels Halili Ne, bijtë e kombit / Intelektualët si gjenerues të ideve dhe

programeve kombëtare shqiptare dhe serbe

 

Ad - Honorem  - Et'hem Haxhiademi

f. 158 Elvira Taro  - Etehem Haxhiademi

f. 163 Jup Kastrati  - Etëhem Haxhiademi: tragjedist

17 September 2017

Vladimir Vojinović - Tregimet e Montanarit - MAPO

Vladimir Vojinovic: Nëpunësit e Çehovit dhe njerëzit e thjeshtë nga Mali i Zi

(Mbi modernen në Tregimet e Montanarit të shkrimtarit malazez, Vladimir Vojinović

Nga Skënder Temali

Vladimir Vojinović është një shkrimtar bashkëkohës nga Mali i Zi. Bashkëkohëse e moderne njëkohësisht është edhe proza e tij. Në fakt unë kam lexuar vetëm këtë libër nga disa që ai ka botuar, po që të provosh cilësinë e një buti me verë, s'ka përse t'i nxjerrësh fundin, mjafton të degustosh vetëm një gotë.

Më ka befasuar mënyra moderne e perceptimit të realitetit, ku flasin pa e ndërprerë njëra-tjetrën e sotmja dhe e nesërmja. Si ke mbyllur faqen e fundit të vëllimit, jo veç lexuesi ideal, por edhe ai real, e ka lehtësisht të verifikueshëm se personazh kryesor është mbase vetë autori, pra një shkrimtar a intelektual e kjo ka e s'ka gjithaq rëndësi.

Në dymbëdhjetë tregimet që autori na paraqet, përmes narratorit, sidomos përmes dialogësh e monologësh, na përcjell mesazhe, heraherës edhe të mbuluara nga një tis filozofik impresionues.

Realiteti e simbolika që e rrethon këtë prozë, shpesh edhe si brerore pa e kaluar masën, të imponojnë që të mos lexosh shpejt, edhe pse i njëjti apo i përafërti personazh shtegton sa në njërin në tjetrin tregim, pasi individualizimi që u ka bërë na flet për pjekuri artistike të autorit.

Tregimet e këtij vëllimi i kanë të katër stinët, rrethi ciklik i të cilave të bën të perceptosh të katër stinët e jetës, duke filluar që nga dimri i saj, varri e deri tek burgu, që ka gota e zbrazur mes shokësh e deri tek fishekzjarrët ngazëllues. E bukura s'e ka të domosdoshëm komentin, e megjithatë në mënyrë të koncentruar, jo nga pozicioni i kritikut, por i shkrimtarit, do të përcjell disa mendime rreth vlerave ideoartistike të këtij vëllimi.

Do ta filloja me tregimin me titullin "Ikja", ku shkrimtari, një përfaqësues i brezit të ri "duke ndërruar teza me proletarët e burgut, ka dëgjuar aq shumë sa qelinë e ka përjetuar si hoje mjalti, në të cilat derdhet nektari më i mrekullueshëm".

Edhe pse tregimet ka në natyrën e një mozaiku, ky ndërtim kompozicional nuk e ka cenuar rrjedhshmërinë stilistike e subjektore, ku konvergojnë mendime të ndryshme e ku i lihet hapësirë edhe lexuesit të meditojë për hesap të vet e kjo, mendoj, nuk është pak për ta bërë dhe atë pjesë të perceptimeve e ndjesive estetike.

Thashethemet provinciale, që s'janë tjetër veçse pjesë e atyre ballkanike, mbrojtja e mendimit të lirë dhe e së vërtetës, pavarësisht kostos dhe qartësia e ekspresiviteti i frazës, do të na shoqërojnë në tregimin "Demantet", ndërsa tek "Ikona", autori lehtësisht ka depërtuar në budallallepsjen e turmave pas asaj që s'shihet, por edhe kur shihet-nuk besohet, pasi Shën Nikolla s'është askush tjetër që i faleshin veçse një njeri i thjeshtë, Backović-i.

Vojinović atë që shkruan e njeh, e njeh deri në inde realitetin, i cili, edhe pse i trishtë, në penën e tij, përpos trishtimit të pritshëm, të zgjon edhe shpresë e besim tek njerëzit e mirë të kësaj bote.

Personazhet e tregimeve janë, në përgjithësi, njerëz të thjeshtë, pa grada e ofiqe pushtetore. E shumta autori mbërrin deri tek Bozhoja (tregimi "Ëndrra") që të shfaqet si siluetë e nëpunësve të Çehovit. Ata përjetojnë një jetë me tallaze e fund të padëshirueshëm, siç i ngjet Zhivkos, edhe pse falë përshkrimit mjeshtëror të autorit, sikur ndjejmë mëshirë për të, pavarësisht njollave të jetës së tij të kahershme.

Më ka qëlluar të lexoj tregime të autorëve të ndryshëm ku ka kalime pindarike, e, në përgjithësi ato nuk më kanë pëlqyer, por në "Tregim i Vitit të Ri", ky kalim është i përligjur, prej emfazës së fundvitit e pas fishekzjarrëve për agimin e Vitit të Ri, tek jashtëqitjet e jetës. Mesazhi që përcjell autori se ka shumë mut e qelbësirë kjo jetë, era e rëndë që kutërbon për dike mund të jetë edhe parfum, shteg drejt

lavdisë, mbase dhe për Bozhon që të vrapojë drejt poltronit të drejtorit të bankës, edhe pse s'është as më shumë e as më pak për një mut në lëvizje e që ka koncentruar ligësitë e jetës, edhe të neurokirurgut, por jo të shkrimtarit-narrator, që ende s'është i bindur ta dorëzojë tregimin për shtyp.

E theksova se vëllimit autori i ka hedhur përsipër një tis apo mantel filozofik, quaje si të duash, pasi kjo përbën një vlerë që as duhet anashkaluar e as duhet të mbesë jetime.

Shformimi njerëzor tek pasqyra e thyer, i parë përmes simbolizmit, tek "Refleksion", ka më tepër konturet e një eseje se sa të një tregimi të mirëfilltë, e thënë me gjuhën e kritikës, një skicë tregimi. E kjo jo se autori nuk e njeh konstruktin tregimor, por se ashtu, të koncentruar ai e ka parë shformimin, pa i lënë të tjera ngarkesa emocionale.

Për këtë bindesh si ke lexuar "Tregim për takimin e fundit", ku ka një harmonizim mjeshtëror të mistikës me rravgimet në rrugët e disa episodeve historike të Malit të Zi, deri në ditët tona, ku e njohura dhe e panjohura janë në bashkëjetesë, duke e mbajtur në nënshtresë kuptimore epërsinë e tyre. Interpretimet e karakterit filozofik të hulumtuesit, priftit, Nikollës I na flasin për një penë të mprehtë e një letërsi serioze.

Bashkëjetesën e ekstremeve e has dendur në këtë vëllim. Ajo është e pranishme edhe tek tregimet "Montanaro jazz", "Tranzicioni" e "Hotel Grand". Tek i pari bashkëjeton gëzimi dhe hidhërimi, ndërsa tek dy të tjerët është fati i intelektualit në kryqëzimet dhe dilemat e jetës. Bota intelektuale e shkrimtarit dhe e shkencëtarit është bota e pikëpyetjeve. Përgjigja që marrim, ne, si lexues, se dinamika e ndërrimit të sistemeve s'është tjetër veçse një anomali më pak a më shumë në jetën e njerëzve, ka edhe protagonistët e saj. Përgjumja e shkencëtarit është ajo që pohuam më lart, e kontrastit të kërkesës për të ecur përpara me lavdinë e së kaluarës, që është ku e ku me kërkesën për progres shoqëror e shkencor e atë, pra lavdinë e kërkimeve shkencore të kahershme e të kapërcyera tashmë, s'ka se si ta absorbojë as hareja e një dasme që s'lë gjurmë.

Leksiku i pasur, madje edhe ai i zhargoneve tek disa personazhe, dinamika e dialogëve, koherenca e mendimit, thjeshtësia e rrëfimit sikur kompensojnë mungesën e përshkrimit, i cili është i kursyer në këtë vëllim e jo kurdoherë i domosdoshëm në tregimin e shkurtër.

Vojinović: Na dha një vëllim ku koha që jetojmë e sheh veten e saj në pasqyrë, herë reale, siç është e herë të deformuar, siç nuk do ta donim.

Përkthimi mjeshtëror i Dimitrov Popović-it nga gjuha malazeze në gjuhën shqipe duhet përgëzuar dhe është një tjetër urë që lidh dy kulturat tona. E dëshiroj vazhdimësinë, jo për reciprocitet, por që me krijimtarinë tonë të njihen edhe lexuesit malazezë në gjuhën e tyre.

http://www.mapo.al/2017/09/vladimir-vojinovic-nepunesit-e-cehovit-dhe-njerezit-e-thjeshte-nga-mali-i-zi/1

Vladimir Vojinović - PROMOVIM - Nëpunësit e Çehovit dhe njerëzit e thjeshtë nga Mali i Zi

Bashkëbisedim i Vladimir Vojinović - autor nga Mali i Zi me përkthyesin Ben Andoni dhe shkrimtarin Jovan Nikolaidis - Prologu: Arian Leka

- Thashethemet provinciale, që s'janë tjetër veçse pjesë e atyre ballkanike...

- Njerëz të thjeshtë, pa grada e ofiqe pushtetore, të ngjashëm me nëpunësit e Çehovit...

- Njolla të jetës së kahershme, krime, faje...

- Jeta, burgu dhe varri, gota e zbrazur mes shokësh e deri tek fishekzjarrët ngazëllyes të festave boshe...

- Ndërrimi i sistemeve dhe anomalitë në jetën e njerëzve në tranzicion...

TIRANË - 18 Shtator -  HEMINGWAY BAR - ORA 19




28 August 2017

POETEKA - Tirana in Between WRITER IN RESIDENCE PROGRAMME - Shpëtim Selmani Kurrë mos i lejo bastardët të të bluajnë!



















Shpëtim Selmani:

Një mesazh të shkruar në faqen e parë të një prej librave të John Fante-s, prej përkthyesit në shqip Fadil Bajraj, e mori si një premtim që duhej mbajtur. Deri tani, shkrimtari i ri nga Kosova- i cili ishte shkrimtari thotë se po mundohet… Bastardët mposhten lehtë në faqe librash, si lexues apo edhe krijues i faqeve të reja që do i japin forcë dhe tjetër fushëpamje për botën lexuesve të tjerë…


Kurrë mos i lejo bastardët  të të bluajnë!

Libri më i vjetër që keni në bibliotekë ?
Nuk e kam idenë. Mbase librat e antikës.
Librat i zgjidhni nga autori apo zhanri?
Shpesh herë nga autori. Jam edhe ithtar i autorëve të vegjël. Dhe i librave që nuk janë të diskutueshëm. Natyrisht kur kam lexuar Houellebecq-un për herë të parë, ishte e pamundur t'i rezistoja krijimtarisë së tij edhe sikur librat  e tjerë t'i kishte tmerr.
I keni lexuar të gjithë librat që keni në bibliotekë?
Janë disa libra që nuk i kam lexuar. Pastaj është në pyetje koha dhe të gjitha preokupimet e jetës së përditshme.
Libri i parë që keni lexuar…
Nuk më kujtohet. Njëri prej tyre duhet të jetë mbase Mark Twain, Aventurat e Huckleberry Finn. Kam pasur një libër me kopertina të portokallta mbi dy pleq, që jetonin të vetëm në kurrizin e një dhie.
Libri i parë që keni kursyer për ta blerë…
Jam pasanik përballë tyre. Nuk kam nevojë të kursej për libra.
Me kë i ndanit librat kur ishit gjimnazist apo student?
Me askënd. Mbase me një vajzë që kishte flokët si kashtë.
A keni pasur kartë anëtarësimi në Bibliotekën e qytetit?
Po. Kam lexuar vetëm një ditë dhe kam pasur ndjenjën se po i shqetësoja njerëzit duke fryrë e shfryrë hundët. Bibliotekat janë të vetmet vende ku nuk lexohet. Kjo është bindja ime. Mund të jetë e gabuar.
A shkonit në Bibliotekë dikur, dhe a vazhdoni ta frekuentoni edhe sot?
Jo. Nuk jam i regjistruar në asnjë bibliotekë. Nuk mund të lexoj me njerëz rreth meje që bëjnë të njëjtën gjë. Kam një dëshirë që pastaj të mos i lë rehat.
I keni marrë ndonjëherë një mikeshe apo miku një libër dhe me ndërgjegje nuk ia keni kthyer më? Nëse po, cili është ai libër? 
Kam vjedhur një libër në jetën time. Në Zagreb. Dhe atë për ta bërë dhuratë. Ishin këngët e Lou Reed. Mund t'i quaj miq ata njerëz që na kishin pritur kaq ngrohtë.
Keni humbur libra që i keni pasur shumë të dashur?
Po e kam dashur një libër që më ka humbur. Ujku i Murrmë. Një libër mbi jetën dhe veprën e Mustafa Kemal Ataturk. Mbase ia kam dhënë dikujt që nuk e mban mirë.
A lexonit dikur libra të ndaluar? Mund të na përmendni disa tituj dhe si i siguronit?
Si fëmijë kam lexuar Lahutën e Malcisë. Ishte koha e nëntëdhjetave dhe babai im i ndjerë, më tregonte se ishte i ndaluar. Më kujtohet se më linte përshtypje fjala Cub.
Dhurimin e librave është një rit që e vlerësoni, apo librat preferoni t'i zgjidhnit vetë?
Preferoj t'i zgjedhë vetë. Librin që e kam dhuruar më së shumti është nga John Fante, Pyete Pluhurin. Mendoj se është një libër i shkëlqyeshëm.
Cilat janë zakonet tuaja të leximit? Lexoni shtrirë në kurriz, përmbys, në tryezën e punës… ? 
E bëj librin pis me një laps. I shkruaj titujt e librave në një fletore të vogël dhe kam nisur së fundmi t'u jap notë. Truman Capote-it, ia dhashë një notë të shkëlqyeshme para disa ditëve. Lexoj si të mundem.
A lexoni në banjë?
Më shumë se në asnjë vend tjetër.
Në çfarë gjuhe tjetër përveç shqipes lexoni?
Lexoj edhe në anglisht.
Ç'libër keni në duar aktualisht?
Aktualisht kam Tregimet e Ivo Andrić. Metafizika e Dashurisë nga Schopenhauer. Dhe Tregimet e Hashekut.
Mbani shënime kur lexoni?
Shënime nuk mbaj. Por i bëj pis librat dhe më vjen shumë keq që e bëj këtë gjë. Shpresoj që një ditë të arrij t'i dramatizoj tregimet që më pëlqejnë dhe t'i vendos në skenë.
Në letërsi ju tërheq më shumë proza apo poezia? Kur shënjoni një autor që ju pëlqen, lexoni gjithçka të tij apo të saj?
Të dyja i lexoj me pasion. Kanë kohën dhe vendin e tyre. Ka autor që vetëm një libër e kanë të vlefshëm dhe pikërisht atë nuk e kapërcejnë dot.
Cilët janë ata libra apo autorë që ju rekomandoni se duhen lexuar patjetër?
Ka aq shumë. Do të ishte një listë e gjatë; Karel Capek, Jose Saramago,  Gunter Grass, Jean Genet, Mario Vargas Llosa ka një libër që e kam për zemër,  Kush e vrau Palomino Moleron. Rekomandimet gjithmonë janë të bezdisshme. Ka shumë. Por Houellebecq është një përbindësh. Kur përfundova njërin nga librat e tij e pyeta veten; vërtet dëshiron të lexosh libra tjerë?! Natyrisht lexova. Dhe mandej përhumbesh në tjera botëra të autorëve të mrekullueshëm nën diktatin e dhimbjes. Si bërthamë.
A ka një libër që ju e konsideroni si Librin Total?
Kjo gjë është e sikletshme. Bota ka dhuruar shumë autor të shkëlqyeshëm. Secili libër ka tërësinë e tij totale.
Po t'ju thonë se në Arkën e Noes së Librave duhet të shtini 3 libra për t'i shpëtuar nga Apokalipsi cilët do ishin?
Më lejoni të bëhem i pasjellshëm,  sigurisht librin tim. Kam një libër me tregime nga shek.XX. Dhe njërin libër nga Vonnegut.
Na thoni një maksimë për librat që e mbani mend ose e përsërisni shpesh…
Nuk më kujtohet asgjë në lidhje më këtë.
Na thoni një varg të preferuar poezie…
Gruaja është e bukur por ama ju duhet të valëviteni, të valëviteni, të valëviteni sikur fasoleta në erë. Nga Kerouac.
Cili është personazhi i preferuar i romaneve që keni lexuar? 
Arturo Bandini. Toger Silva. Dhe një alien i humbur që kërkon mikun e tij dikund, në Barcelonë.
Autografi më i çmuar apo më i çuditshëm që keni në bibliotekën tuaj?
Kam një shënim të veçantë nga Fadil Bajraj. Kur më dhuroi John Fante-n e përkthyer nga ai. Kurrë mos i lejo bastardët, që të të bluajnë. Po mundohem.
Selmani në Tirana in between 
Shpëtim Selmani (Kosovë, 1986) ishte mik gjatë muajit gusht në Programin "POETEKA – Tirana in Between". Kjo rezidencë, që fton shkrimtarë dhe përkthyes letrarë nga rajoni dhe Europa, organizohet prej pesë vjetësh nga Poeteka me mbështetjen e rrjetit europian për letërsinë dhe librat TRADUKI, Ministrisë së Kulturës, Ambasadave të Gjermanisë, Austrisë dhe partnerëve të tjerë vendas.
Shpëtim Selmani ka studiuar sociologji në Universitetin e Prishtinës, ka përfunduar studimet Master në Fakultetin e Arteve – Aktrim. Ai shkruan poezi, prozë, dramë dhe publicistikë dhe luan gjithashtu në teatër. Më 2006 Shpëtim Selmani botoi librin me poezi "Brenda Gucës", në 2011 botoi edhe përmbledhjen tjetër me titullin "Poezi", ndërsa "Shënimet e një Grindaveci" u botuan nga "Qendra Multimedia" në vitin 2015 dhe u përurua në Tiranë, në qendrën kulturore "Tulla". Shpëtim Selmani është një nga autorët më të spikatur të brezit të ri letrar të Kosovës. Në tekstet e tij ai ndjek një frymë avangardiste, që shkëputet në përmbajtje dhe stil nga kanonet e letërisisë tradicionale, e cila orientohej ose me ide iluministe, romantike e progresiste të jetës kombëtare, ose me një modernizëm të tipit hermetik dhe simbolist. Duke qenë i frymëzuar nga letërsia bitnike dhe adoptimi i saj për nënqiellin e Kosovës që e ka bërë Arben Idrizi në fillim të këtij shekulli, Selmani në shkrimet e tija sjell fjali, ide dhe pamje të drejtpërdrejta të përditshmërisë së vrazhdë dhe shumëfish sfiduese për individin dhe kolektivitetin, me një zë herë thellësisht shpotitës, herë ironik e sarkastik, por që në instancën e fundit synon një katarsis shëlbyes të lirisë së shprehjes.


Intervistoi Suadela Balliu

Total Pageviews