08 August 2017

Jasna Šamić - 5 POEZI përkthyer nga Silvana Leka - botuar në "MILOSAO" -

Jasna Šamić – Bosnjë - Hercegovinë 

POETEKA / TRADUKI - Writer in Residence Programme

 

QYTETI  I  LINDJES

 

Duket sikur çdo gjë kalbet

Dhe mendja jote rëndon

Thithur nga kujtesa

E qytetit të transformuar

Në një pus ku

Dukatët e hajdutëve dhe

Lakenjtë e së keqes shkëlqejnë

Ku martirët krekosen

Për burgun e tyre të dhimbjes

 

Shpirtra të përgjakshëm

Kqyrin në heshtje

Lakenjtë e së Keqes

Dhe dukatet e tyre

 

Duket se çdo gjë kalbet

Përveç:

Lakenjve e së Keqes

Dhe dukateve të tyre

 

                        (Sarajevë)

 

 

URA

 

Para se të ishte e bardhë, ishte gri

Para se të ishte e fortë, ishte si një valë

Përa se të ishte një ylber, ishte një shteg i dallgëzuar mes dy fortesash

Dhe shtatëmbëdhjetë shtëpi ku jetuan

Një beqar dhe Mostari

 

Sulltani i ofroi qytetit një urë -

Një ylber -

francezi tha: Është më madhështore se Harku i Triumfit

italini: Është më e fortë se Rialto

turku: Është më e lartë se një minare

Dhe arabi tha: Kjo është një deve e bardhë

 

Poeti shkroi: Kjo është një mjellmë me qafë të përkulur

Një pulëbardhë me krahë të hapur

Mali me borë

Mbi lumë

 

Për shekuj me radhë pulbardhat ulen

Në shpinën e devesë, ngjyra e borës,

Për shekuj  pulëbardhat ngrihen

Nga shpina e devesë drejt Narentas

Përkunden nën devenë e bardhë

qetë dhe etshëm

Ngjyrë nefriti

 

Kur barbarët e sulmuan

Ylberi u bë pasqyrë e thyer

Shpina e devesë - anije e mbytur

Harku – pishtar akulli

Krahët e pulëbardhave - dy duar të prera

Midis dy anëve:

Një plagë


 

RAPSODIA E NJU JORKUT

 

 

Gjatë asaj vjeshte

Nju Jorku u spërkat

Nga zjarri

Dhe ketrat në Central Park

U pagëzuan nga ndryshku

Ndërsa po shkoje në pelegrinazhin

E Bukurisë

 

Ti po zbuloje të shkuarën tënde -

Natyrën tënde, të cilën tashmë e njihje-

dhe që e kishe shtypur me këmbë.

 

Gëzimi derdhet nga pemët

Zhytur në flakë

Dhe shpërndahet si një ylber mbi qiell

Mbi degët dhe mbi

Shtigjet e Parkut

Njëlloj si një urë përmes oqeanit

Dhe kohës

 

Si Gruaja me të Zeza e

John Singer Sargent

Ti ishe shekullore

Ndezje zjarre teksa ecje

Mbytur mes gjethesh të thara si

si mbi qilimin e butë të lutjes

 

Kalimi përmes shtegut

Kur shkuat në pelegrinazh

Për t'ju përulur

Bukurisë

 

Dhe për të takuar

Rioshin Bronzino

Para se t'i bashkohej ishullit Böcklin

Ndërkohë që Mezzetin këndonte

Serenatën e tij për ju mbi një stol

Duke vështruar qiellin blu

Dhe Louise de Broglie ishte

Veshur me të njëjtën blu

Duke të t'vështruar ngado që shkoje

 

Nëse ke qenë vetëm

Apo me mikun tënd

- Që gjithashtu dukej

i larë me zjarr -

Nëse je në West Village

Apo në East Village

Duke darkuar së bashku

Nën flakën dridhëruese

Të qiririt

Magjia ju mëkon me gji

Qumështi i saj

Pikuar nga perëndimi shumëngjyrësh

 

Edhe sot ndonjëherë

Kur je e vetmuar

Ti thith kujtimin e

Rapsodisë së Nju Jorkut

Të cilën ai ta kushtoi ty,

Me sytë e tij të trishtë

 

Ti përhap muzikën e tij

Në vende të fshehta të

Ditës

Duke menduar fytyrën e tij

Të hollë si një shpatë dhe

Përkëdhel me sytë tu

Sytë e tij

Mbushur me dëshirë

Nën flakën drithëruese

Të qiririt

 

Kur prerja e mjegullës

Me këmbët tuaja

Pamjen e Parisit

Rishfaqen para teje

 

 

 

PARISI

 

Paris ndonjëherë të kujton

një lak të padukshëm

fshehur pas perdeve

të ndjesive të trazuara

e buzëqeshjeve të brishta

           

Vërtetë shpirti im

është dënuar nga kjo?

 

Ndonjëherë është burg

me porta të hapura

drejt vetmisë

drejt erërave të gjuhëve

që ulërijnë si çakejtë.

Dhe shirat që shfryjnë si erërat

teksa një fjalë e ashpër

krijon oden e trishtimit.

 

Shkojnë (kalojnë) fantazmat e të vdekurve të mi

përgjatë deteve imagjinare

para syve gjysmë-mbyllur

si veliera

të zymta e të qelbura

rënduar nga shpresa të rreme

duke më kujtuar qytetet antike

dhe jetët e mia të shkuara.

 

A ka gjë më të trishtë se të sjellësh ndërmend gëzimet?

 

Më imazhet e gëzimit përzihet

ajo e djaloshit me qafë të prerë

e një gruaje me trupin e coptuar

e një njeriu që si një buall ripërtyp

jashtëqitjen e tij

Ky planet

kjo anije mostrash

këndon psalme funebre

dhe këlthet si një zog grabitqar.

 

Qytete e mia janë në zi

Parisi herë është burg

e herë harè

që thyen zinxhirët e trupit

dhe harbon

 

Herë bëhet ëndërr

mes goditjes së kambanave

si një tufë e macesh të lagura në lumin

mbushur me fekale.

 

 

 

QYTETI DHIMBJE

 

 

Në të dy anët e qytetit dhimbje

ngrihen

dy shkurre gjigande

e mes gardheve të gjelbër

të zgavrave pa sy janë shtëpitë

 

Një plak një burrë një qen dhe një nuse plot nur

e thërrmojnë dhimbjen

për të bërë përpara

 

Papritur dëgjohet

një e qeshur

 

E qeshura e ndonjë të huaji

larë më lotët

e të masakruarve

 

            (në kujtim të Srebrenicës, 2016)

 

 Përktheu Silvana Leka

 

___________________

 

Rezidenca e autorëve "POETEKA – Tirana in Between" mirëpriti gjatë muajit korrik 2017 një autore të vlerësuar dhe një mike të veçantë: Jasna Šamić, shkrimtare, studiuese, autore e 16 librave në frëngjisht, e 11 librave në gjuhën boshnjake, realizuese e 10 filmave dhe dokumentarëve si dhe e mjaft dramave e cila, prej vitit 1977, jeton midis Sarajevës dhe Parisit, mes kulturës perëndimore dhe asaj orientale, mbi të cilat edhe ka kryer studime të thelluara dhe mes letërsisë e filmit si krijimtari

Programi i qëndrimit të Jasna Šamić në Rezidencën e shkrimtarëve dhe përkthyesve letrarë (i cili mbështet autorë nga rajoni dhe Europa dhe zhvillohet prej 5 vjetësh në Tiranë dhe qytete të tjerë të Shqipërisë, vjen si bashkëpunim me rrjetin TRADUKI, me Ministrinë e Kultures dhe disa prej Ambasadave të shteteve të ndryshme me qendër në Tiranë) i ofroi edhe kësaj autoreve mundësi të gjera për t'u përpërfshirë në jetën kulturore të kryeqytetit shqiptar dhe të disa qyteteve të tjerë, që kanë tërhequr vëmendjen e kësaj autoreje lidhur me traditat kulturore, të tillë si Durrësi, Berati, Kruja, si dhe përfshirjen në veprimtari të tilla si "Hemingway's Day (ku Jasna Šamić ndau me publikun e gjerë përvojat e saj gjatë vizitave në Kubë dhe tekstet që ajo ka shkruar mbi Hemingway-n) apo Festivalin e Jazz-it.

Veprimtaritë e Jasna Šamić lidhen me specifika e shkrimeve, studimeve dhe filmave të realizuar nga ajo, që nga shkrimi i një romani epistolar e deti tek një teks mbi suveniret dhe shkrimtarët. Interesa të autores janë gjithashtu trashëgimia artistike dhe joartistike e totalitarizmit apo gjurmët. Përpos këtyre në interes të saj ishin historia e besimeve dhe e kulteve, tema e mistikës dhe e sufizmit (për këtë ajo ka vizituar dhe krijuar kontakte me Muzeun Kombëtar si dhe me Muzeun Bektashian, Tiranë, Sari Salltik që ndodhet në malin mbi Krujë.

Gjatë qëndrimit të saj në Tiranë sna Šamić ka botuar në portale të rëndësishme dy artikuj e reportazhe ne tematikën e Shqipërisë (BEKTAŠIJSKA TEKIJA TIRANA; TIRANA I TIRANI) , të cilat do të jenë pjesë e librit më të ri të saj, që është në proces botimi. 
Jasna Šamić ka lindur në Sarajevë (1949), qytet ku dhe ajo ka filluar shkollimin e më pas ka kryer studimet e larta në sistemin liceum, konservator, shkollë muzike dhe në vijim në Universitetin e Sarajevës, ku studioi gjuhë dhe literaturë orientale: gjuhë dhe letërsi perse, arabe dhe turke.

Më pas ajo ka kryer specializime dhe teza pasuniversitare për Gjuhësi të Përgjithshme dhe Turkologji, duke u thelluar me mbrojtjen e tezës doktorale pranë Fakultetit Filozofik të Sarajevës (1977), në Universitetin e Parisit - Sorbonne Nouvelle, ku ajo paraqiti Doctorate d'Etatès Lettres (1984) me temën e saj mbi Sufizmin dhe Historinë.

Jasna Šamić ka qenë Profesor i Letërsisë Orientale në Universitetin e Sarajevës (përjashtuar pa arsye bindëse nga Fakulteti në vitin 1992). Në vitin 1992 ajo ushtroi detyrën si Drejtor i Kërkimeve Shkencore lidhur me CNRS (Qendra Kombëtare Franceze e Kërkimit) dhe më pas si Profesor i Gjuhëve, Letërsisë, Historisë dhe Qytetërimit të Ballkanit pranë Universitetit "Marc Bloch" të Strasburgut, ku dhe bashkëpunoi me programet e Radios franceze: "Radio France Internationale" dhe "France Culture".

Që nga viti 1974 Jasna Šamić ka qenë anëtare e Bashkimit të Shkrimtarëve të Bosnjës. Duke filluar nga viti 1996 ajo është gjithashtu anëtar i Bashkimit të Shkrimtarëve të Francës. Në vitin 2006 ajo u pranua anëtare e Klubit Ndërkombëtar PEN për Bosnjën dhe Hercegovinën.

Në të shkuarën dhe sot Jasna Šamić ka bashkëpunuar me revista letrare të njohura në rajonin tonë dhe në Europë, ka marrë pjesë në konferenca ndërkombëtare në shumë qendra studimore të botës dhe ka dhënë leksione në mjaft universitete të ish-Jugosllavisë dhe Europës. Jasna Šamić është Drejtor i Književna sehara (www.balkan-sehara.com) për shqyrtimet letrar.

Si autore e shumë librave (poezi, romane,) ajo ka botuar në gjuhën frënge dhe në gjuhën boshnjake. Shkruan gjithashtu edhe filozofi dhe ese.
Në vitin 2008 Jasna Šamić fitoi Çmimit Letrar "Stendhal" (Lauréate du program Missions Stendhal). Në vitin 2014 fitoi Çmimi "Gauchez-Pillippot". Gjatë viteve 2014 dhe 2015 ajo është vlerësuar me Çmimin e Botuesve Boshnjakë.

 

 

 

 

 

 

 

04 August 2017

“BOTIMET POETEKA”: Dy vëllime me novela botërore në shqip

"BOTIMET POETEKA" sjellin në shqip dy botime të konceptuara si pjesë e një cikli të titulluar "Novela botërore 1" dhe "Novela botërore 2. 

 Përkthyes të këtij gjerdani botimesh janë  Arian dhe Silvana Leka, të cilat i sjellin këta libra si pjesë e një strategjie leximi për të rinjtë, duke u njohur me autorë të rëndësishëm botërore, tre prej të cilëve janë fitues të çmimit Nobel për letërsinë. Në vijim botimet do të vijojnë me novelat moderne, me autorë si Franz Kafka, Oscar Wilde, Gertrude Stein, Guillaume Apollinaire, André Gide, Virginia Woolf, Knut Hamsun, Luigi Pirandello, Rainer Maria Rilke, Ingeborg Bachmann, James Joyce etj.

Autorët që vijnë janë nga Miguel de Cervantes, Charles Dickens, Anton Chekhov, Rudyard Kipling, Selma Lagerlof dhe Frederik Mistral etj.

Për një lexues shqiptar që përhumbet në një treg që nuk ekziston asnjë anketim sociologjik mbi natyrën e librave që lexojnë, sidomos për të rinjtë, letërsia klasike është një mur i lartë që e ka mundimin pikërisht në të kuptuarit, mbi një ndjeshmëri relative. Panairet e librave shpesh më shumë se promovojnë apo orientojnë idetë kalojnë nga bumerangu i shitjeve duke ngritur një barrierë kaotike kur fjala vjen për "shopping" të librave. 

Një lehtësi mbi kioskat e leximit janë "Botimet Poeteka", që këtë verë sjellin dy botime me Novela botërore  nga autorët më të rëndësishëm botërorë, të përkthyer nga Arian dhe Silvana Leka.

"Poeteka": Dy novela botërore në shqip

Postuar më: 04 August 2017 09:39

Botimet Poeteka sjellin në shqip dy botime, Novela botërore 1 dhe 2,  përkthyer nga Arian dhe Silvana Leka, si pjesë e një strategjie leximi për të rinjtë, duke u njohur me autorë të rëndësishëm botërore, tre prej të cilëve janë fitues të çmimit Nobel për letërsinë. Autorët që vijnë janë nga Miguel de Cervantes, Charles Dickens, Anton Chekhov, Rudyard Kipling, Selma Lagerlof dhe Frederik Mistral etj.

Për një lexues shqiptar që përhumbet në një treg që nuk ekziston asnjë anketim sociologjik mbi natyrën e librave që lexojnë, sidomos për të rinjtë, letërsia klasike është një mur i lartë që e ka mundimin pikërisht në të kuptuarit, mbi një ndjeshmëri relative. Panairet e librave shpesh më shumë se promovojnë apo orientojnë idetë kalojnë nga bumerangu i shitjeve duke ngritur një barrierë kaotike kur fjala vjen për "shopping" të librave. Një lehtësi mbi kioskat e leximit janë botimet "Poeteka", që këtë verë sjellin dy botime me Novela botërore  nga autorët më të rëndësishëm botërorë, të përkthyer nga Arian dhe Silvana Leka.

Autorët janë nga: Miguel de Cervantes, Charles Dickens, Anton Chekhov, Rudyard Kipling, Selma Lagerlof dhe Frederik Mistral, Mark Twain, Leo Tolstoi, Jack London, Alphonse Daudet, Gustaf Flaubert. Mes kësaj përzgjedhjeje autoriale të prozës së shkurtër, tre prej autorëve janë fitues të çmimit Nobel. Nga Anton Chekhov vjen historia e Volodjas dhe Çeçeviçit, duke na futur në botën e peripecive të dy adoleshentëve, që duan të arratisen nga jeta e mërzitshme që ata bëjnë në qytezën e tyre të vogël dhe të mbyllur apo nga familjarët e tyre që u japin vetëm këshilla? Fantazi e Chekhov krijon atmosferën e personazheve që duan t'i ngjajmë, për të njëjtin fat. Miguel de Cervantes, me gjuhën e fabulës, sjell dialogun mes dy qenve: Berganxas dhe Shipionit. Përmes rrëfimit të jetës së tyre, jeta e njerëzve satirizohet aq shumë sa kuptojmë se sa e pandryshueshme është natyra njerëzore dhe sa të pandreqshme bëhen marrëdhëniet mes nesh kur futen më mes egoizmi dhe pasionet e verbra. Charles Dickens, ky mjeshtër i ndërtimit të karaktereve dhe situatave, në prozën e tij të fortë dhe të drejtpërdrejtë, me fjali që nuk të shlyhen lehtë nga kujtesa dhe që ke dëshirë t'i përdorësh edhe gjatë bisedave në shoqëri, rrëfen historinë e një djali të cilit i ati, një njeri i njohur, i tha se nuk po i linte pasuri tjetër, veç emrit të mirë. Ndër dilemat që na lë Dikens për të menduar: A është gjithmonë i mjaftueshëm vetëm emri i mirë? A është e mjaftueshme trashëgimia që na lënë të tjerët, në një jetë me sfida gjithmonë e më të forta? Rudyard Kipling përzien fantazinë e harlisur dhe humorin shpërthyes, kur rrëfen versionin e tij lidhur me teorinë e evolucionit të Darvinit dhe Zanafillën e Botës. E dimë se si u krijua bota, qielli dhe toka, por a e dimë si janë krijuar edhe kafshët që duam aq shumë, që i mbajmë në shtëpi dhe që kënaqemi kur nga dokumentarët në ekran mësojmë kureshti nga jeta e tyre? Kipling rrëfen shumë këndshëm historinë sesi hunda e padobishme e një elefanti të vogël plot kërshëri, arrin të bëhet një feçkë e gjatë, aq e gjatë sa me të mund të freskohet në lumë dhe të lëshojë tinguj si trombat luftarake. Mark Twain na rrëmben në botën imagjinare dhe plot humor, përmes historisë së jashtëzakonshme të Kapiten Shtrëngatës (Captain Stormfield), i cili gjatë udhëtimit të tij ndërplanetar kozmik dhe komik njëherazi, dëshiron të zbulojë nëse të famshmit në Tokë janë po aq të famshëm edhe në qiell, nëse ekziston drejtësia edhe në qiell apo ky është një koncept qesharak. Njerëz të panjohur dhe me shumë talentet, si një këpucar i cili "ka shpirtin e një poeti, por që do t'i duhet të bëjë më këpucë, siç bëri në Tokë, zë vendin e nderit në qiell dhe përfillet më shumë se William Shakespeare, Homeri, Buda, Danieli, Adami apo Jeremia. Tolstoi me dhimbje dhe emocion, sjell pamje të Rusisë dhe njerëzve të saj, përmes historisë së Poliushkas, atij që premton se do ta mbajë fjalën, se nuk do të dehet më, nuk do të bëhet qesharak dhe se do të përmbushë detyrimet e tij.

Jack London, njohësi i detit dhe i fshehtave të lundrimeve në ishuj të largët, na çon në një botë tjetër, larg qytetërimit, aty ku shpesh na çojnë ëndrrat dhe aventurat…

Historia plot fantazi e një proverbi nga Provansa franceze është stilizuar në një histori gazmore të shkruar nga Alphonse Daudet. Dhe mjeshtëria e Gustave Flaubert që ka magjepsur breza të tërë lexuesish, duke na paraqitur edhe këtë herë pëshpërimat dhe zërat e një bote misterioze përmes alegorisë së jetës së Julianit, njeriut të cilit fati i kishte parashikuar që në lindje se do të bënte gjëra të mëdha, por edhe të tmerrshme njëkohësisht, si: vrasja, incesti, dashuria e zjarrtë. Dy Novelat botërore kanë një sintezë njohjeje së paku për të kujtuar disa klasikë të harruar mbi tavolina leximi.

https://www.mapo.al/2017/08/poeteka-dy-novela-boterore-ne-shqip/1

02 August 2017

POETEKA - Tirana in Between: Jasna Dimitrijević Guest in Albania - TRADUKI

In May, the Serbian writer Jasna Dimitrijević was the guest of the TRADUKI supported writers in residence program Tirana in Between, organized by cultural organization Poeteka. During her stay, she worked on the manuscript of her second volume of short stories and visited several towns in Albania.

She travelled to to Durrës, Shkodra and Kukës. In Tirana, she made contacts with the alternative literary scene. Her poems were published in the cultural supplement Milosao of the newspaper Gazeta Shqiptare, translated by the writer and translator Qerim Ondozi. The newspaper Mapo was also interested in her visit and published an interview with the writer. On May 27, Poeteka organized a literary evening Mirupafshim – Doviđenja – Goodbye with Jasna Dimitrijević and poet Erina Çoku from Tirana. In discussion with Arian Leka, Dimitrijević presented her poetry and talked about her impressions of Albania.

POETEKA Tirana in Between: Daim Miftari​ në site e TRADUKI-t

This year's first guest of the writers in residence program Tirana in Between, organized by Poeteka and supported by TRADUKI, was the Albanian poet Daim Miftari from Macedonia. During his stay, he emerged into the cultural life of Tirana. Students of the Faculty of Dramaturgy performed his poetry. Together with Arian Leka, who teaches at the Arts Academy, he held two lectures on cross-border cultural identity of Albanians.

He spent his time in Tirana also to write new poems, some of which have been published in the literary supplement Milosao. He give an interview for the newspaper Shqip and wrote an article on the euphony of Xhevahir Spahiu's poetry for the spring edition of the cultural newspaper Poeteka. Media from Skopje and Pristina also reported on Daim Miftari's residence in Tirana.

29 July 2017

Jasna Šamić - POETEKA - TIRANA IN BETWEEN - Writer in Residence Programme - TRADUKI

Jasna Šamić

 

QYTETI  I  LINDJES

 

Duket sikur çdo gjë kalbet

Dhe mendja jote rëndon

Thithur nga kujtesa

E qytetit të transformuar

Në një pus ku

Dukatët e hajdutëve dhe

Lakenjtë e së keqes shkëlqejnë

Ku martirët krekosen

Për burgun e tyre të dhimbjes

 

Shpirtra të përgjakshëm

Kqyrin në heshtje

Lakenjtë e së Keqes

Dhe dukatet e tyre

 

Duket se çdo gjë kalbet

Përveç:

Lakenjve e së Keqes

Dhe dukateve të tyre

 

                        (Sarajevë)

 

 

  

URA

 

Para se të ishte e bardhë, ishte gri

Para se të ishte e fortë, ishte si një valë

Përa se të ishte një ylber, ishte një shteg i dallgëzuar mes dy fortesash

Dhe shtatëmbëdhjetë shtëpi ku jetuan

Një beqar dhe Mostari

 

Sulltani i ofroi qytetit një urë -

Një ylber -

francezi tha: Është më madhështore se Harku i Triumfit

italini: Është më e fortë se Rialto

turku: Është më e lartë se një minare

Dhe arabi tha: Kjo është një deve e bardhë

 

Poeti shkroi: Kjo është një mjellmë me qafë të përkulur

Një pulëbardhë me krahë të hapur

Mali me borë

Mbi lumë

 

Për shekuj me radhë pulbardhat ulen

Në shpinën e devesë, ngjyra e borës,

Për shekuj  pulëbardhat ngrihen

Nga shpina e devesë drejt Narentas

Përkunden nën devenë e bardhë

qetë dhe etshëm

Ngjyrë nefriti

 

Kur barbarët e sulmuan

Ylberi u bë pasqyrë e thyer

Shpina e devesë - anije e mbytur

Harku – pishtar akulli

Krahët e pulëbardhave - dy duar të prera

Midis dy anëve:

Një plagë



RAPSODIA E NJU JORKUT

 

Gjatë asaj vjeshte

Nju Jorku u spërkat

Nga zjarri

Dhe ketrat në Central Park

U pagëzuan nga ndryshku

Ndërsa po shkoje në pelegrinazhin

E Bukurisë

 

Ti po zbuloje të shkuarën tënde -

Natyrën tënde, të cilën tashmë e njihje-

dhe që e kishe shtypur me këmbë.

 

Gëzimi derdhet nga pemët

Zhytur në flakë

Dhe shpërndahet si një ylber mbi qiell

Mbi degët dhe mbi

Shtigjet e Parkut

Njëlloj si një urë përmes oqeanit

Dhe kohës

 

Si Gruaja me të Zeza e

John Singer Sargent

Ti ishe shekullore

Ndezje zjarre teksa ecje

Mbytur mes gjethesh të thara si

si mbi qilimin e butë të lutjes

 

Kalimi përmes shtegut

Kur shkuat në pelegrinazh

Për t'ju përulur

Bukurisë

 

Dhe për të takuar

Rioshin Bronzino

Para se t'i bashkohej ishullit Böcklin

Ndërkohë që Mezzetin këndonte

Serenatën e tij për ju mbi një stol

Duke vështruar qiellin blu

Dhe Louise de Broglie ishte

Veshur me të njëjtën blu

Duke të t'vështruar ngado që shkoje

 

Nëse ke qenë vetëm

Apo me mikun tënd

- Që gjithashtu dukej

i larë me zjarr -

Nëse je në West Village

Apo në East Village

Duke darkuar së bashku

Nën flakën dridhëruese

Të qiririt

Magjia ju mëkon me gji

Qumështi i saj

Pikuar nga perëndimi shumëngjyrësh

 

Edhe sot ndonjëherë

Kur je e vetmuar

Ti thith kujtimin e

Rapsodisë së Nju Jorkut

Të cilën ai ta kushtoi ty,

Me sytë e tij të trishtë

 

Ti përhap muzikën e tij

Në vende të fshehta të

Ditës

Duke menduar fytyrën e tij

Të hollë si një shpatë dhe

Përkëdhel me sytë tu

Sytë e tij

Mbushur me dëshirë

Nën flakën drithëruese

Të qiririt

 

Kur prerja e mjegullës

Me këmbët tuaja

Pamjen e Parisit

Rishfaqen para teje

 

 

 

 PARISI

Paris ndonjëherë të kujton

një lak të padukshëm

fshehur pas perdeve

të ndjesive të trazuara

e buzëqeshjeve të brishta

           

Vërtetë shpirti im

është dënuar nga kjo?

 

Ndonjëherë është burg

me porta të hapura

drejt vetmisë

drejt erërave të gjuhëve

që ulërijnë si çakejtë.

Dhe shirat që shfryjnë si erërat

teksa një fjalë e ashpër

krijon oden e trishtimit.

 

Shkojnë (kalojnë) fantazmat e të vdekurve të mi

përgjatë deteve imagjinare

para syve gjysmë-mbyllur

si veliera

të zymta e të qelbura

rënduar nga shpresa të rreme

duke më kujtuar qytetet antike

dhe jetët e mia të shkuara.

 

A ka gjë më të trishtë se të sjellësh ndërmend gëzimet?

 

Më imazhet e gëzimit përzihet

ajo e djaloshit me qafë të prerë

e një gruaje me trupin e coptuar

e një njeriu që si një buall ripërtyp

jashtëqitjen e tij

Ky planet

kjo anije mostrash

këndon psalme funebre

dhe këlthet si një zog grabitqar.

 

Qytete e mia janë në zi

Parisi herë është burg

e herë harè

që thyen zinxhirët e trupit

dhe harbon

 

Herë bëhet ëndërr

mes goditjes së kambanave

si një tufë e macesh të lagura në lumin

mbushur me fekale.

 

 

 

QYTETI DHIMBJE

 

 

Në të dy anët e qytetit dhimbje

ngrihen

dy shkurre gjigande

e mes gardheve të gjelbër

të zgavrave pa sy janë shtëpitë

 

Një plak një burrë një qen dhe një nuse plot nur

e thërrmojnë dhimbjen

për të bërë përpara

 

Papritur dëgjohet

një e qeshur

 

E qeshura e ndonjë të huaji

larë më lotët

e të masakruarve

 

                        (në kujtim të Srebrenicës, 2016)

 

 

Përktheu Silvana Leka

 

 

 

28 July 2017

Vlerësim për antologjinë letrare Glückliche Wirkungen (Berlin 2017) ku është botuar edhe tregimi "Qeli prej letre” i Arian Lekës

Vlerësim për antologjinë letrare Glückliche Wirkungen (Berlin 2017) ku është botuar edhe tregimi "Qeli prej letre" i Arian Lekës (në gjuhën gjermane ky tregim është përkthyer nga Zuzana Finger dhe mban titullin "Die Zelle aus Papier"). 
Hartues të antologjisë: Alida Bremer dhe Michael Krüger
________
Glückliche Wirkungen (Berlin 2017) was recommended by Tip Berlin magazine. 
It says: "Literary travels in possibly better worlds, in any case divers worlds with authors from 57 OSZE States: Essays, stories, Lyrics. Great! "
________
Träumt noch irgendjemand von einer besseren Welt? Diese Frage stellt Alida Bremer zusammen mit dem früheren Hanser-Verleger Michael Krüger für das Buch „Glückliche Wirkungen. Eine literarische Reise in bessere Welten". 57 Autoren aus den 57 KSZE-Staaten erzählen von ihren Träumen, ihren Hoffnungen und ihrer oft großen Skepsis, wenn es um eine bessere Welt geht.

Das Buch ist auch eine Reise durch die enorme Vielfalt Europas und dafür ist die Autorin und Übersetzerin Alida Bremer die geborene Reiseleiterin.

18 July 2017

Përurohet në Rumani antologjia poetike e Arian Lekës "Biblioteca plutitoare" / Biblioteka lundruese


Mes datave 6 dhe 9 korrik 2017, në qytetin Bistrița të Rumanisë u zhvillua Festivali Ndërkombëtar i Poezisë dhe Muzikës së Dhomës (edicioni IX), që tashmë vlerësohet si njëri ndër festivalet më të rëndësishëm të Evropës.

- "Në antologjinë që ne kemi botuar, - tha poeti i shquar rumun dhe njëri ndër organizatorët e Festivalit, Dan Coman u shpreh: Arian Leka ka si kafshë shoqëruese një det. Një det që mbushet me tjetër det: pamje, ndjesi, nipër, stërnipër, mendime, dhimbje, shpresa, dëshpërime...

Ky njeri ka krijuar me poezine e tij një det më vete, një det për veten dhe një det tjetër për vendin e tij.
Në këtë det të gjerë e të thellë letrar ai na fton herë pas here edhe ne, lexuesit e tij.
Dhe ne, ndonëse e dimë që ky det nuk ekziston në asgjë hartë gjeografike, e besojmë aq shumë se ky det i tij dhe i yni ekziston, saqë shkojmë ta vizitojmë, e lexojmë dhe e përkthejmë, madje kridhemi në këtë det që Arian Leka krijoi edhe për lexuesin e tij në Rumani. "

- I ftuar për të paraqitur Revistën Haemus, shkrimtari Ardian-Christian Kyçyku, - që është edhe përkthyesi i "Bibliotekës lundruese" në rumanisht, - u shpreh për shtypin: "Nuk ndodhemi para një poezie kryengritëse, apo gjoja-profetike që rropatet të ndreqë të shkuarën dhe të ardhmen duke dënuar apo përçmuar të tashmen, e as para ndonjë liste me pakënaqësi, ankesa, qarje, por para një dëshmie të patundshme se edhe në këtë epokë të pragmatizmit batërdisës mund të jetohet poetikisht, lart, në mënyrë klasike, në harmoni."

"Është një poezi që, pa bujë, nderon thellësisht vuajtjen, dhimbjen dhe mundimet e shpirtit njerëzor, por edhe shpirtin e botësi si krijim të Zotit, duke nxjerrë nga të gjitha dritë të kulluar arti. (...) "

"Rrallëherë ndodh që e njëjta poezi, e lexuar pa zë dhe me zë, në publik, të ketë të njëjtin ndikim. Ky lloj poezie, - që shmang çdo element spektakli, - siç edhe u pa këto ditë, është në gjendje ta shndërrojë mbarë bashkësinë e larmishme dhe shumëgjuhëshe të dëgjuesve në një lexues të vetëm, dhe sallën e madhe – në një dhomëze të vetme, apo në një cep vetmitar leximi".

Disa nga organet e shtypit kulturor rumun shkruan për praninë dhe suksesin e veprës poetike të Arian Lekës në këtë forum të lartë të poezisë evropiane. "Arian Leka… emri që më zgjonte më tepër interes nuk më zhgënjeu, - shënon revista e njohur kulturore Alecart. E si mund të më zhgënjente njeriu, deti i të cilit i përket atij dhe vetëm atij?

______________________

Kronika:

Qendër e poezisë evropiane (The international poetry and chamber music festival 2017) AL

Mes datave 6 dhe 9 korrik 2017, në qytetin Bistrița të Rumanisë u zhvillua Festivali Ndërkombëtar i Poezisë dhe Muzikës së Dhomës (edicioni IX), që tashmë vlerësohet si njëri ndër festivalet më të rëndësishëm të Evropës. Organizuar nga Qëndra për Kulturë Bistrița-Năsăud, Shoqata e Koncerteve Bistrița, mbështetur nga Administrata e Fondit Kulturor Kombëtar të Rumanisë, Instituti Kulturor Rumun, Flemish Literature Fund, Qendra Evropiane Direct Bistriţa, Radio România Cultural etj, me drejtor festivali dr. Gavril Ţărmure dhe përgjegjës shkrimtarët Dan Coman dhe Marin Mălaicu-Hondrari, Festivali „Poezia është në Bistrița" fton çdo vit përfaqësues të shquar të poezisë botërore në gjuhë të ndryshme. Njëri ndër të ftuarit e këtij edicioni ishte poeti, prozatori dhe botuesi Arian Leka, i cili pati lexime dhe takime letrare gjatë 4 ditëve të festivalit.

Në „Qendrën Multikulturore Sinagoga Bistrita" lexuan krijimet e tyre, u paraqitën dhe ishin të pranishëm poetja dhe aktorja e shquar rumune Ioana Crăciunescu, poetët Ion Mureșan dhe Caius Dobrescu, prozatori Ioan Groșan, poetët Gökçenur Celebioğlu (Turqi), Pablo Garcia Casado (Spanjë), Lies Van Gasse (Belgjikë), Alexandru Vakulovski (Republika e Moldavisë), Denes Krusovszky (Hungari), si dhe disa nga zërat më të fuqishëm të poezisë rumune bashkëkohore. Leximet publike u shoqëruan me muzikë nga trupat e njohura „Trigon", „Liviu Mărculescu Jazz Unit" dhe „ArgEn Tango", dhe me poezi të interpretuara nga aktorja Dorothea Petre.

Revistat Haemus dhe Poeteka 

në stendën e Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë, Bistrița, Rumani

Centrul Multicultural Sinagoga Bistrița

Në ditën e fundit të festivalit, në restorantin Rapsodia, u zhvillua një dialog rreth shtëpive botuese dhe revistave bashkëkohore të poezisë dhe u paraqitën botimet e freskëta të shtëpisë botuese Charmides; revistat „Alecart", „Haemus", „Poeteka", „Observatorul Cultural", „Infinitezimal", si dhe Plarforma „RomanianLiterature Now" (realizuar nga Cezar Gheorghe dhe Emanuela Ignăţoiu).
Veç leximeve dhe takimeve, shkrimtari Arian Leka mori pjesë në paraqitjen e vëllimit të tij antologjik në gjuhën rumune "Biblioteka lundruese" (Biblioteca plutitoare) botuar nga Editura Charmides. Nuk është libri i parë i Arian Lekës në rumanisht. Plot 10 vjet më parë, Librarium Haemus botonte në Bukuresht "Anija e Gjumit" (Nava Somnului) në përkthimin e Kopi Kyçykut.

Biblioteca plutitoare / Biblioteka lundruese - rumanisht
Disa nga organet e shtypit kulturor rumun shkruan për praninë dhe suksesin e veprës poetike të Arian Lekës në këtë forum të lartë të poezisë evropiane. "Arian Leka… emri që më zgjonte më tepër interes nuk më zhgënjeu, - shënon revista e njohur kulturore Alecart. E si mund të më zhgënjente njeriu, deti i të cilit i përket atij dhe vetëm atij? Dan Coman-i u kujdes të na parapërgatiste: ky njeri ka si kafshë shoqëruese një det. Një det që mbushet me tjetër det: pamje, ndjesi, nipër, stërnipër, mendime, dhimbje, shpresa, dëshpërime... Poeti ndalet para mikrofonit. Një çast heshtjeje. Salla pret me kurreshtje të dëgjojë. Dhe fillon. Shqipton vargje në një gjuhë të cilën ti nuk e njeh dhe që tingëllon si incantatio mistike, e thellë dhe turbulluese, që rrjedh plot peshë, gjithnjë e më afër teje dhe që ka një muzikalitet të veçantë. Sheh djathtas drejt tablosë ku jepen vargjet e përkthyer, i lexon dhe nuk di nëse pika ku ke mbëritur ti është edhe pika ku ka mbërritur poeti... Ishte fjalë dhe emocion, teksa gjuha u bë e të gjithëve, sepse këtu në Bistrița, poezia, ashtu si edhe deti, u përket të gjithë atyre që duan ta hapin shpirtin dhe... të dëgjojnë".

"Në antologjinë që ne kemi botuar, - tha poeti i shquar rumun dhe njëri ndër organizatorët e Festivalit, Dan Coman, - Arian Leka ka krijuar me poezine e tij një det më vete, një det për veten dhe një det tjetër për vendin e tij. Në këtë det të gjerë e të thellë letrar ai na fton herë pas here edhe ne, lexuesit e tij. Dhe ne, ndonëse e dimë që ky det nuk ekziston në asgjë hartë gjeografike, e besojmë aq shumë se ky det i tij dhe i yni ekziston, saqë shkojmë ta vizitojmë, e lexojmë dhe e përkthejmë, madje kridhemi në këtë det që Arian Leka krijoi edhe për lexuesin e tij në Rumani".

I ftuar për të paraqitur Revistën Haemus, shkrimtari Ardian-Christian Kyçyku, - që është edhe përkthyesi i Bibliotekës lundruese në rumanisht, - u shpreh për shtypin: „Nuk ndodhemi para një poezie kryengritëse, apo gjoja-profetike që rropatet të ndreqë të shkuarën dhe të ardhmen duke dënuar apo përçmuar të tashmen, e as para ndonjë liste me pakënaqësi, ankesa, qarje, por para një dëshmie të patundshme se edhe në këtë epokë të pragmatizmit batërdisës mund të jetohet poetikisht, lart, në mënyrë klasike, në harmoni. Është një poezi që, pa bujë, nderon thellësisht vuajtjen, dhimbjen dhe mundimet e shpirtit njerëzor, por edhe shpirtin e botësi si krijim të Zotit, duke nxjerrë nga të gjitha dritë të kulluar arti. (...) Rrallëherë ndodh që e njëjta poezi, e lexuar pa zë dhe me zë, në publik, të ketë të njëjtin ndikim. Ky lloj poezie, - që shmang çdo element spektakli, - siç edhe u pa këto ditë, është në gjendje ta shndërrojë mbarë bashkësinë e larmishme dhe shumëgjuhëshe të dëgjuesve në një lexues të vetëm, dhe sallën e madhe – në një dhomëze të vetme, apo në një cep vetmitar leximi".
Duke zhvilluar përvit Festivalin Ndërkombëtar të Poezisë dhe të Muzikës së Dhomës, Festivalin e Prozës së Shkurtër dhe të Leximit dhe Festivalin Ndërkombëtar të Folklorit, qyteti Bistrița është kthyer tashmë në një qendër evropiane artesh.

Pamje nga qyteti Bistrița dhe zona turistike Colibița, ku u zhvillua një private reading i Festivalit. Photo: HaemusPress

Total Pageviews